Ziemie polskie na przełomie XVIII i XIX wieku

W 1807 r. z ziem zaboru pruskiego utworzono Księstwo Warszawskie. Przez niektórych, fakt ten oznaczał początek odbudowy państwowości polskiej. Jednak już po klęsce wielkiej armii Napoleona w wojnie z Rosją księstwo znalazło się pod okupacją, a w 1815 r. przestało istnieć. Decyzją Kongresu Wiedeńskiego z ziem byłego księstwa utworzono nowe terytoria: Rzeczpospolitą, Wielkie Księstwo Poznańskie i związane unią personalną z Rosją Królestwo Polskie.

Temat: Ziemie polskie na przełomie XVIII i XIX wieku

Klasa

  • VI SP

Czas trwania:

  • 1 godzina lekcyjna

Cele główne lekcji:

  • Ukazanie prób odbudowy terytorialnej państwa polskiego w dobie napoleońskiej
  • Przedstawienie zmian terytorialnych ziem polskich na przełomie XVIII i XIX w.

Cele operacyjne

Uczeń pamięta:

  • daty i wydarzenia: 1807 – pokój w Tylży, powstanie Księstwa Warszawskiego, 1809 – przyłączenie do Księstwa Warszawskiego ziem III zaboru austriackiego, 1815 – podział ziem polskich podczas obrad Kongresu Wiedeńskiego (utworzenie: Królestwa Polskiego, Wielkiego Księstwa Poznańskiego, Rzeczypospolitej Krakowskiej)
  • postacie: książę Józef Poniatowski – wódz naczelny wojsk Księstwa Warszawskiego
  • pojęcia: kongres, wolne miasto, autonomia, unia personalna
  • z jakich ziem utworzono Księstwo Warszawskie
  • nazwy terytoriów utworzonych podczas Kongresu Wiedeńskiego na byłych ziemiach Księstwa Warszawskiego

Uczeń rozumie:

  • podstawowe pojęcia używane podczas zajęć
  • jak zmieniał się podział ziem polskich na przełomie XVIII i XIX w.
  • wpływ ówczesnych mocarstw europejskich na losy ziem polskich i Polaków
  • różnicę pomiędzy planem i mapą

Uczeń potrafi:

  • przedstawić etapy kształtowania terytoriów Księstwa Warszawskiego
  • wskazać na mapce w podręczniku oraz na mapie ściennej ziemie księstwa
  • omówić decyzje Kongresu Wiedeńskiego dotyczące zmian terytorialnych ziem polskich
  • wskazać na mapie ściennej oraz na mapce w podręczniku ziemie terytoria utworzone na ziemiach polskich podczas Kongresu Wiedeńskiego
  • w ogólny sposób określić zakres samodzielności Królestwa Polskiego, Wielkiego Księstwa Poznańskiego oraz Rzeczypospolitej Krakowskiej ora związki tych terytoriów z państwami zaborczymi

Metody:

  • praca z tekstem z podręcznika, praca z mapą ścienną, praca a mapką w podręczniku, elementy dyskusji, pogadanka

Formy:

  • praca indywidualna

Pomoce dydaktyczne:

  • Podręcznik do historii: G. Wojciechowski, Wczoraj i dziś. Podręcznik do historii i społeczeństwa dla klasy szóstej szkoły podstawowej, wyd. Nowa Era, Warszawa 2014; Mapa ścienna: Europa w latach 1792-1815.

Wprowadzenie:

  • Wspólnie z uczniami przypomnij w imię jakich celów i wartości Polacy walczyli u boku Napoleona. Wyjaśnij kontekst społeczno-polityczny towarzyszący powstaniu Księstwa Warszawskiego w 1807 r.

Rozwinięcie:

  • Poproś uczniów by na podstawie tekstu z podręcznika (s. 10) przedstawili główne przyczyny i skutki rewolucji francuskiej. Niech uczniowie zaproponują zapis notatki w formie tabeli:
1807 na mocy pokoju z Tylży utworzono Księstwo Warszawskie z ziem I i II zaboru pruskiego
1809 do Księstwa Warszawskiego przyłączono ziemie III zaboru austriackiego
  • Określ zakres samodzielności Księstwa Warszawskiego. Przedstaw uczniom herb księstwa, wyjaśnij jego symbolikę.

herb_ks

Ćwiczenie 1 (praca indywidualna)

  • Postaw przed uczniami zadania:
  • Kiedy obradowała Kongres Wiedeński?
  • Jakie decyzje dotyczące podziału ziem polskich zapadły podczas jego trwania?
  • Na mapce konturowej zaznacz ziemie: Królestwa Polskiego, Rzeczypospolitej Krakowskiej oraz Wielkiego Księstwa Poznańskiego.
  • prezentacja wyników pracy

Ćwiczenie 2. (praca indywidualna)

  • Wspólnie z uczniami sporządź notatkę porządkującą informacje dotyczące decyzji jakie zapadły względem ziem polskich na kongresie.
Królestwo Polskie konstytucyjne swbody polityczne i obywatelskie unia personalna z Rosją
Rzeczpospolita Krakowska wolne miasto pod kontrolą państwa zaborczych
Wielkie Księstwo Poznańskie księstwo autonomiczne integralna część Prus

 

Ćwiczenie 3 (praca indywidualna)

  • Postaw przed uczniami zadanie:
  • Na podstawie tekstu ze strony 18 sporządź notatkę w punktach, opisującą zakres samodzielności Królestwa Polskiego oraz ograniczeń.
  • prezentacja wyników pracy

Zakres samodzielności Królestwa Polskiego

  • konstytucja
  • sejm i rząd
  • swobody obywatelskie
  • językiem urzędowym i językiem nauczania – język polski

Ograniczenia

  • brak reprezentacji zewnętrznej (niemożność prowadzenia samodzielnej polityki zagranicznej)
  • wodzem naczelnym wojsk Królestwa Polskiego został wielki książę Konstanty – brat cara Mikołaja I

Zakończenie:

  • Dokonaj wspólnie z uczniami podsumowania zajęć. Wykorzystując mapki w podręczniku oraz mapę ścienną prześledźcie proces powstawania Księstwa Warszawskiego, aż do jego upadku i powstania nowych ziem: Królestwa Polskiego, Rzeczypospolitej Krakowskiej, Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Dokonajcie próby porównania zakresu samodzielności Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego.

Zadnie domowe

  • Jaki był bilans zysków i strat epoki napoleońskiej w kontekście sprawy polskiej?

Polecenia do zajęć

  • Kiedy powstało Księstwo Warszawskie?
  • Przedstaw etapy kształtowania terytoriów Księstwa Warszawskiego.
  • Czy księstwo było niepodległym państwem? Uzasadnij odpowiedź.
  • Kim był książę Józef Poniatowski?
  • Jakie były główne postanowienia Kongresu Wiedeńskiego względem ziem polskich?
  • Wskaż na mapie ściennej terytoria Księstwa Warszawskiego.
  • Wskaż na mapie Europy początków XIX w. Królestwa Polskiego, Rzeczpospolitą Krakowską i Wielkie Księstwo Poznańskie.
  • Jaki był zakres samodzielności Królestwa Polskiego?
  • Królestwo Polskie i Cesarstwo Rosyjskie pozostawały w unii personalnej. Co oznaczało to w praktyce?
  • Na czym polegały ograniczenia samodzielności Królestwa Polskiego?

Marek Misztal

Print Friendly

Dodaj komentarz